Een minderheid van gelovigen volgt nog maar letterlijk de regels zoals beschreven in de heilige boeken. Het is de vraag of je jezelf dan nog wel echt religieus kan noemen. Als atheïst begrijp ik dat veel van die regels in onze huidige maatschappij niet praktisch meer zouden zijn, laat staan de straffen die staan op het breken van die regels. Het weerhoudt me er echter niet van de conclusie te trekken dat éénieder die er voor kiest de bijbel, de koran of een ander heilig boek niet letterlijk te volgen volgens een logische redenering eigenlijk niet ver verwijderd is van atheïsme. Hieronder zal ik die redenering nader uiteenzetten.
Zoals ik al eerder schreef op dit blog is het belangrijk om te beseffen dat er in elke religie sprake is van een duidelijke hiërarchische structuur met bovenaan een god. Een belangrijk principe van deze structuur zou als volgt verwoord kunnen worden: God maakt de regels waar de mens zich op aarde aan dient te houden om een goede toekomst in het hiernamaals veilig te stellen; de mens kan zoveel eigen regels verzinnen als hij wil maar die mogen nooit tegenstrijdig zijn aan de regels van god. Laten we dit voor het gemak het “hiërarchisch structuur principe” noemen.
Er bestaat een grote groep mensen die geen vertrouwen meer heeft in religieuze instituten zoals bijvoorbeeld de katholieke kerk. Zij hebben veelal besloten om “op eigen houtje” te geloven. De new-age beweging is een groot motivator van dit principe: geloof op je eigen manier! Er kunnen zodoende allerlei vreemde combinaties ontstaan met facetten uit verschillende religies als ook combinaties van bijvoorbeeld geloven in god en geloven in mediums of geloven in god en vasthouden aan de evolutietheorie (?!). Dit betekent ook dat ze hun eigen leefregels opstellen. Als voorbeeld wil ik een goede vriend van mij nemen die zegt in god te geloven. Ik heb middels een gesprek kunnen vaststellen dat hij op de hieronder beschreven manier vorm geeft aan zijn geloof.
- Hij gelooft dat de mensheid is geschapen door een hogere macht. Hij ontkent niet de evolutie theorie, maar gelooft dat god de evolutietheorie in gang heeft gezet.
- Hij gelooft dat je ziel verder leeft na je dood en dus los staat van je lichaam.
- Hij gelooft in hemel en hel, maar niet persé dat iedereen die niet gelooft naar de hel gaat. Of je naar de hemel of de hel gaat hangt af van de manier waarop je je leven hebt geleid; god beslist hier uiteindelijk wel over.
- Hij gelooft dat god niet de bedoeling heeft gehad een instituut als de kerk op aarde te hebben
- Hij gelooft dat god het niet zou toestaan dat je de grondwet breekt om hem te dienen
- Hij bidt dagelijks tot god om zijn geloof te bevestigen; hij gaat vanzelfsprekend niet naar de kerk!
- Hij laat in het midden of Jezus de zoon van god is.
- Hij gelooft dat ieder voor zichzelf moet weten of hij gelooft en dat mensen bekeren niet noodzakelijk is.
Deze manier van geloven is denk ik niet uniek. Waarschijnlijk zijn er miljoenen mensen die op een soortgelijke manier invulling geven aan hun geloof. Ik denk niet dat er iets mis met deze manier van geloven alleen is het mij wel duidelijk dat je op deze manier nooit echt kan geloven in een god die jou geschapen heeft en in een hiërarchische structuur boven jou staat. Deze manier van geloven suggereert namelijk precies het tegenovergestelde: jij hebt een god geschapen die vervolgens middels door jezelf opgestelde regels toe moet zien op een moreel verantwoord leven. Deze god kan nooit echt zijn: als je de regels van je geloof zelf verzint en dus rechtstreeks tegen het “hiërarchisch structuur principe” in gaat, creëer je daarmee ook de god die die regels oplegt; je legt dus goedbeschouwd aan het eind van je leven verantwoording af bij een goddelijke versie van jezelf. Er is maar één manier om regels te volgen die door god zijn opgesteld en dat is door het volgen van regels in heilige boeken; het zijn de enige bronnen waarvan geclaimd wordt dat het het woord van god zelf is.
Als je zelf invulling geeft aan je geloof om jezelf morele waardes op te leggen is je levensinstelling niet zo verschillend als die van een atheïst. Een goedwillende atheïst probeert ook een moreel verantwoord leven te leiden met behulp van regels die hij zelf heeft bedacht in combinatie met regels die hem worden opgelegd door de maatschappij en zijn omgeving. Het enige verschil is waarschijnlijk dat de meeste atheïsten geloven dat er geen leven is na de dood. Bedenk echter wel: als je zelf regels verzint opgelegd door een god die niet echt is is de kans groot dat de hemel en de hel die je zelf hebt bedacht ook niet echt zijn; een eigen geloof is in feite nog maar een babystapje verwijderd van atheïsme.
LOGATES
