“Magisch denken” is de overtuiging dat bepaalde gedachten bepaalde gebeurtenissen kunnen veroorzaken of verhinderen. Veel kinderen gaan door een periode van intensief “magisch denken” heen, maar meestal houdt dit op in de pubertijd. “Magisch denken” lijkt in eerste instantie een vrij onschuldige bezigheid, te veel “magisch denken” kan echter leiden tot persoonlijksheidstoornissen en gevaarlijke situaties. In dit artikel wil ik de recente wereldwijde aanmoediging tot “magisch denken” bespreken en laten zien waar de eventuele gevaren schuilen.
Ik heb het natuurlijk over de boodschap die wordt verkondigd in de film (en boeken) “The Secret”, die beweert dat positieve gedachten positieve gebeurtenissen in je leven bewerkstelligen en negatieve gedachten negatieve gebeurtenissen. “The Law of Attraction” noemen ze dit, een nogal zweverige New-Age gedachte die een semi-wetenschappelijke basis vindt in de “multiverse” theorie uit de quantum mechanica. “The Law of Attraction” stelt dat je aantrekt waar je aan denkt; een grove verdraaiing en versimpeling van de multiverse theorie en vanzelfsprekend is hier niets wetenschappelijks aan, de makers van “The Secret” doen in de film echter voorkomen alsof wetenschappers hun claim ondersteunen! Eigenlijk propageert “The Secret” op schaamteloze wijze het structureel “magisch denken” en daarin schuilen wel degelijk gevaren:
1. “Magisch denken” gaat vaak gepaard met dwangmatige handelingen, ook wel “dwangneuroses” genoemd. Wanneer iemand een handeling koppelt aan een “magische gedachte” ontwikkelt hij een dwangneurose. Een goed maar vrij onschuldig voorbeeld is de topsporter die voor elke wedstrijd drie keer de veters van zijn linkerschoen moet strikken, anders verliest hij de wedstrijd zeker. De “magische gedachte” is schuin gedrukt: de sporter is op voorhand overtuigd van zijn verlies omdat hij denkt dat hij gaat verliezen; om deze constant herhalende gedachte in zijn hoofd een halt toe te roepen heeft hij bedacht dat hij drie de keer de veters van zijn linkerschoen moet strikken. Het is niet moeilijk te bedenken dat zulke dwangneuroses ernstige vormen kunnen aannemen. Zo zijn er gevallen bekend van mensen die elke nacht tientallen kilometers moeten rijden om een bepaalde brug over te steken, anders gaat er een familielid dood! De boodschap van “The Secret” is dus een perfecte voedingsbodem voor het ontwikkelen van een eindeloze reeks dwangneuroses: als je in de veronderstelling bent dat negatieve gedachten negatieve gebeurtenissen veroorzaken zijn dwangmatige handelingen een snelle maar gevaarlijke oplossing om de negatieve gedachten “te slim af te zijn”. Het is natuurlijk ook mogelijk aan positieve “magische gedachten” dwangneuroses te koppelen.
2. Geloven in “The Law of Attraction” maakt je kwetsbaar voor personen die misbruik maken van mensen die “magisch denken”. Een goed voorbeeld is kwestbaar zijn voor de vloeken van “voodoo-priesters” en “tantrick wizards” als ook de recruiteringswerkwijze van bepaalde sektes en religies en de praktijken van “healers” (gebedsgenezers bijvoorbeeld). Als je gelooft dat “magisch denken” mogelijk is geloof je ook dat anderen mensen met hun gedachten gebeurtenissen kunnen veroorzaken en de kans is dan aanwezig dat je bang bent voor bezweringen en vloeken (bijvoorbeeld een voodoo-vloek, of zo’n pop met spelden). Het is al meerdere malen bewezen dat vloeken niets uithalen bij mensen die daar helemaal niet in geloven, maar de suggestie van de vloek kan bij “magische denkers” wel voor lichamelijk en geestelijke problemen zorgen (het zogenaamde nocebo-effect: het tegenovergestelde van het placebo-effect). Ook zou je kunnen gaan geloven dat in het geval van een ernstige ziekte je wel eens geholpen zou kunnen worden door gebedsgenezers of andere kwakzalvers die zeggen je te kunnen genezen met hun positieve energie en wereldvreemde handelingen in plaats van door echte artsen en chirurgen: een gevaarlijke dispositie! Het volgen van de boodschap in “The Secret” stelt je dus op onmerkbare wijze open voor dit soort zaken.
3. Mensen om je heen worden gek van je constante gepreek met de boodschap uit “The Secret”!! Ik kon het niet laten dit “gevaar” erbij te vermelden 
. Het is me opgevallen dat éénieder die “The Secret” heeft gezien en ervan onder de indruk is (en dat zijn er velen) maandenlang over bijna niets anders kan praten en ook bij iedere sociale aangelegenheid geen kans onbenut laat anderen aan te moedigen de film te gaan zien, op deze wijze ben ik helaas ook beland bij de film!
Met positief denken is vanzelfsprekend niets mis, met “magisch denken” echter wel. Ik wil zeker niet beweren dat de kans groot is dat je te maken krijgt met dwangneuroses, sektes en gebedsgenezers als je “The Secret” hebt gezien en af en toe probeert “The Law of Attraction” in de praktijk te brengen. De kans, hoe klein dan ook, bestaat en dat wordt nergens in de film gezegd. “The Secret” deelt dus klaarblijkelijk niet al haar geheimen!
LOGATES
Mirko di Wallenberg zei
Tja, dan blijft er voor de wereld natuurlijk niet veel over! Zelfs de wetenschap is gebaseerd op magisch denken want hoe zouden anders alle wetenschappers en researchers de drang gevoeld hebben tot het zoeken naar geneesmiddelen voor allerlei ziektes indien ze niet geloofden in hun eigen magische kunnen om zo een antwoord te kunnen bieden op vele medische vragen. Als je vooraf weet dat je niet zult slagen in je opdracht ga je dan beginnen aan een misschien jarenlang onderzoek? Het ultieme magische denken nl. religie onder welke vorm dan ook moet dan ook afschaft worden en zelfs het logische denken, ook dat is magisch denken want zij steunt op het magische geloof dat alles logisch verklaard kan worden want anders zou je er niet aan beginnen. Blijft dus niet veel over in de wereld! Het is zoals niet aan politiek doen want dat is ook politiek doen en zoals niet geloven want ook dat is geloven. Besluit: magisch denken is eigen aan onze wereld onder welke vorm je het ook bekijkt!
logates zei
Beste Mirko,
Bedankt voor je reactie. Ik begrijp heel goed wat je wil zeggen, echter de voorbeelden die je geeft hebben niets te maken met magisch denken. Magisch denken is heel duidelijk gedefinieerd en niet vatbaar voor interpretatie. Het is dus niet hetzelfde als:
- een voornemen
- een opdracht
- onderzoek doen
- nadenken over problemen
Probeer het verschil te zien tussen:
- Ik kan de televisie laten ontploffen met mijn gedachten (magisch denken)
- ik ga onderzoeken of het mogelijk is de televisie te laten onderploffen met gedachten (onderzoek)
Als je meer wil weten over “magisch denken” kan je een beetje googlen, het is een puur wetenschappelijke (psychologie) term.
en zoals niet geloven want ook dat is geloven.
Dat lijkt op een drogredenering Mirko waarbij je twee verschillende defenities van geloven hanteert zonder het te vermelden en dat werkt verwarrend. Het eerste geloven doelt op het hebben van een bepaalde levensovertuiging waarbij je een onbewijsbare hogere macht erkent, het tweede geloven is het ondersteunen van bepaalde principes (in dit geval waarschijnlijk het principe van “bewijslast”). Zie je het verschil? Principes zijn geen hogere macht: ze kunnen veranderen, uitgebreid worden en bovenal zijn ze door mensen onderzocht, vastgesteld en bewezen (in het geval van natuurkundige principes) of bedacht en opgesteld (bijvoorbeeld wettelijke principes).
LOGATES
Marjolein zei
In Magisch denken zit inderdaad een behoorlijk gevaar, die uiteindelijk kan leiden tot psychische stoornissen. Maar in dat geval moet er al een zekere aanleg aanwezig zijn. Van alleen het lezen van het boek of het zien van de film The Secret wordt een persoon niet zomaar slachtoffer van magisch denken. Het boek geeft in extremen de voorbeelden van hoe je, door je instelling en levensvisie positief te veranderen, positieve gevolgen aantrekt. Je kent waarschijnlijk het spreekwoord: wie goed doet, goed ontmoet. Als ik aardig doe tegen jou, ben je eerder geneigd aardig te doen tegen mij. Het verschil tussen magisch denken en levensovertuiging schuilt hem naar mijn idee in de intentie die er achter schuilgaat. Als de intentie vol is van hebzucht, angst, jalouzie en andersoortige negatieve emoties, verwordt het denken tot een middel om de wereld hanteerbaar te maken naar je eigen idee. Men heeft behoefte aan controle en dat kan tot in uitersten doorgaan, zelfs zo ver dat de gedachten je de baas zijn, terwijl je er zelf van overtuigd bent dat alles door jouw inbreng gebeurt. In de positieve benadering (en dat mis ik in The Secret) is de basis gelegen in positivisme. Men dient dan eerst grondig zelfonderzoek te doen, oude gewoonten en negatieve gedachtenkronkels te elimineren. In dat geval zal men merken dat men andere keuzes maakt, waardoor het lijkt of er andere, meer positieve dingen, zomaar op je pad komen. Magisch denken is een vorm van grootheidswaanzin, positief denken is een overtuiging die geworteld is in een positief zelfbeeld, toekomstbeeld en wereldbeeld.
logates zei
Marjolein,
In Magisch denken zit inderdaad een behoorlijk gevaar, die uiteindelijk kan leiden tot psychische stoornissen. Maar in dat geval moet er al een zekere aanleg aanwezig zijn. Van alleen het lezen van het boek of het zien van de film The Secret wordt een persoon niet zomaar slachtoffer van magisch denken.
Dat klopt en dat zeg ik ook in de laatste alinea van mijn artikel. The Secret is echter wel een aanzet tot puur “magisch denken”: gebeurtenissen veroorzaken door gedachten.
Het boek geeft in extremen de voorbeelden van hoe je, door je instelling en levensvisie positief te veranderen, positieve gevolgen aantrekt. Je kent waarschijnlijk het spreekwoord: wie goed doet, goed ontmoet. Als ik aardig doe tegen jou, ben je eerder geneigd aardig te doen tegen mij.
Die boodschap heb ik nergens gezien in The Secret. The Secret zou zeggen: als jij denkt dat ik aardig ga doen tegen je dan ga ik uiteindelijk ook aardig doen. Volgens The Law of Attraction zijn verdere acties (zoals aardig tegen mij doen) niet nodig.
Het doel van het artikel was om mensen die wellicht nog nooit gehoord hadden van “magisch denken” kennis te laten maken met de tem en te laten zien dat “The Law of Attraction” gewoon een mooi verpakte suggestie is om vooral veel magisch te denken in je leven. Of het nu om positieve of negatieve gedachten gaat, het blijft magisch denken en daarin schuilt gevaar!
LOGATES
Marjolein zei
Magisch denken is iets van alle tijden, het boek The Secrets brengt niets nieuws. Het geeft alleen wel een heel simplistisch beeld weer. Feitelijk hebben de schrijvers ervan de plank totaal misgeslagen en daardoor het publiek bereikt dat er juist vattelijk voor is om in de kracht van het eigen denken te geloven. Ik betreur dit enorm, omdat de werkelijke gedachte van positief denken zoveel meer inzichten geeft, en uitendelijk gaat het daarbij niet om persoonlijk gewin of complete controle over het leven. De schrijvers hebben hiermee makkelijk gescoord bij een groot publiek die toch al gewend is om niet verder te kijken dan de neus lang is. Want om een werkelijk positieve instelling te verkrijgen is zoveel meer nodig dan alleen maar wensen en denken dat iets door jou gebeurt. Magisch denken valt naar mijn idee met zoveel meer uit te leggen dan alleen maar het boek The Secret. Wicca, glaasje draaien en dergelijke zijn zaken waar mensen ook gevoelig zijn voor de eigen inbreng en vormen van grootheidswaanzin. De mensen die wel begrijpen waar het om draait komen helaas niet zo vaak in de picture, waardoor flarden van inzichten het grote publiek begrijpen [red.: bedoel je bereiken, Marjolein?] en derhalve verkeerd begrepen en/of gebruikt worden
Ramon Richie zei
Bill Harris heeft een podcast-serie met de “spelers” uit de Secret. Als je daar naar luistert dan hoor je wel het “hele verhaal.”
De essentie zit hem niet in het magisch denken, maar de filtering die je hersens doen bij opdrachten die je deze geeft. Door na te denken (bewust of onbewust) over wat je wil, zal je brein signalen die voldoen aan dat doel door laten en andere wegfilteren. Daar gaat het over. Denk na over ellende (niet over de brug want anders…) en je ziet alleen maar ellende. Denk na over kansen en doelen en je ziet mogelijkheden en kleine dingen gaan je opvallen die je kunnen ondersteunen op weg naar je doel. Helaas is negatief denken mens eigen, dus eenvoudig is het niet, met name in het gesprek met Lisa Nichols is Bill Harris daar heel eerlijk over.
Ik heb de film / boek overgeslagen, maar de podcasts geven genoeg stof om over na te denken. En zoals Marjolein zegt, velen zullen niet verder zoeken, maar dat is nu juist wel de bedoeling. Met name op dit moment biedt internet, podcasts en online radio shows je de mogelijkheid om jezelf verder te orienteren.
Ik denk dat The Secret bewust niet direct het hele verhaal uit te doeken doet, omdat men daar helemaal niet op voorbereid is, wie dat wel is gaat toch wel op onderzoek uit en komt al snel op de website waar wel het hele verhaal staat.