Ik zie vaak reacties op dit blog die gebruik maken van redeneringen die volledig logisch beginnen maar ergens halverwege, haast ongemerkt, een onlogische sprong maken om vervolgens ook met een foutieve conclusie te eindigen. Ik noem dit soort redeneringen leap-of-faith-redeneringen.
Het doet denken aan een hypnotische overtuigingstechniek genaamd piggy backing suggestions. Een voorbeeld van deze techniek illustreert het waarschijnlijk het beste:
“…je bent een intelligent persoon en jij ziet ook wel dat mijn oplossing de enige juiste is…”
Het lijkt op het eerste gezicht of hier één statement wordt gemaakt maar het zijn eigenlijk twee statements:
- je bent een intelligent persoon
- mijn oplossing is de enige juiste
Het eerste statement wordt door vrijwel iedereen geaccepteerd en omdat het tweede statement wordt gekoppeld aan het eerste zal deze ook door veel mensen geaccepteerd worden. Je zou kunnen stellen dat hier in één zin een korte ja-staat wordt gecreëerd.
Leap-of-faith-redeneringen volgen een soortgelijk patroon: de redenering begint met logische en onbetwistbare uitspraken die ongemerkt overgaan in een uitspraak die niet op waarheid te controleren is of elementen bevat die niet bewezen zijn, maar toch wordt geaccepteerd door de koppeling met de eerdere uitspraken.
Een paar voorbeelden (de leap of faith uitspraken zijn vet gedrukt):
- Er zijn nog zoveel zaken in ons heelal waar we geen weet van hebben. Elk jaar worden er weer nieuwe ontdekkingen gedaan. Nieuwe wetenschappelijke inzichten in voorheen onverklaarbare zaken ontstaan aan de lopende band. Het paranormale wordt ook nog wel door de wetenschap verklaard.
De laatste zin gaat ervan uit dat het paranormale zonder twijfel bestaat terwijl daar geen bewijzen voor zijn.
- Het is goed dat je kritisch kijkt naar paranormale zaken. Er zijn inderdaad een hoop oplichters werkzaam en zij geven de echte paranormaal begaafden een slechte naam. Ik vind het goed dat skeptici het kaf van het koren proberen te scheiden.
De vetgedrukte zin gaat ervan uit dat er ook echt paranormaal begaafden zijn zonder enig bewijs daarvoor.
- Er zijn veel homeopatische geneesmiddelen waar ik ook mijn twijfels bij heb. Het onderzoek van de Royal Society in Londen is veelzeggend. Er zijn echter wel een paar homeopatisch geneesmiddelen die echt werken, ik heb ze zelf geprobeerd (en dat was niet het placebo-effect want ik weet wat dat is).
Ten eerste valt niet te controleren of deze persoon ze echt geprobeerd heeft, maar nog belangrijker: er is met geen mogelijkheid vast te stellen of het echt niet het placebo-effect was.
Soms is het moeilijk de leap-of-faith gelijk op te merken en vraagt een redenering om een nadere inspectie. Leap-of-faith-redeneringen lijken aan de oppervlakte een logisch verhaal te vertellen maar zijn niet zuiver logisch en herbergen vaak een valse conclusie. Feit is dat om de niet bestaande validiteit van onbewijsbare zaken voor het voetlicht te brengen een “leap of faith” vaak de enige manier is!
LOGATES
Bas. zei
Alhoewel ik jouw benamingen beter vind, zijn wat jij noemt gewoon drogredenen. Iets waar je op de middelbare school alles over leert, maar wat veel mensen kennelijk schijnen te vergeten. Ik heb er overigens veel respect voor dat je dit mensen netjes probeert uit te leggen, want ik spreek uit ervaring als ik zeg dat dat erg vermoeiend kan zijn.
logates zei
Bas, je hebt gelijk: het zijn inderdaad drogredeneringen. Maar “drogredenering” is natuurlijk wel een verzamelnaam voor verschillende soorten redeneringen zonder validiteit.
Ik heb de naam leap-of-faith-redeneringen bedacht om een connectie te kunnen maken tussen “piggy backing suggestions” en de typische redeneringen van mensen die paranormale fenomenen proberen te verdedigen. “Leap of faith” klinkt ook lekker en is in het geval van het paranormale heel toepasselijk, lijkt me!
LOGATES
Hanky zei
Logates,
Na het lezen van wat er op dit blog staat, van het meest recente terug tot hier, inclusief de reacties, maak ik op dat je aardig op de hoogte lijkt van allerlei (oneerlijke) beïnvloedingstechnieken in de menselijke interactie en communicatie.
Jong en mentalist, met vooral behoefte aan het zuiver houden van dat vak?
Jammer is dat je bij deze (noodzakelijke?) nieuwe term voor een engelsstalige term kiest op je nederlandse site: “redeneringen met geloofssprongen” zou ook aardig voldoen misschien?
Toch is het misschien nog mooier om preciese aansluiting te zoeken bij al bestaand vocabulair uit de logica. Ik zit er niet zo goed in, maar er zijn talloze ‘lijsten’ met soorten drogredeneringen. Het lijkt me stug dat er niet al een bestaande term is voor deze variant.
Kan zijn dat je in de nog voorafgaande ’stukken’ een en ander al nader uitgewerkt hebt mbt piggy-backing suggestions (is daar niet een mooie nederlandse vertaling voor te verzinnen?) en zelfs misschien onderstaande link al ergens genoemd hebt.
Maar het kan in dat geval nog geen kwaad je lezers nogmaals op onderstaande link te wijzen: http://www.goarticles.com/cgi-bin/showa.cgi?C=990242
Martijn zei
Bij een “leap of faith” ligt de nadruk in het Engels meer op het (blinde) vertrouwen. Je gelooft niet alleen dat het wel goed komt, je vertrouwt er blindelings op. Ik denk dat bij de “leap of faith redenering” de nadruk meer ligt op de zijsprong die iemand in zijn redenering maakt. Daarom lijkt mij een “zijsprong redenering” treffender.
(Ik wil bij dezen mezelf als bedenker van dit woord uitroepen, (had bijna “claimen” gezegd hehe, en deze term opdragen aan Het Vliegende Spaghettimonster, mijn schepper en inspiratiebron.)
rAmen
logates zei
“redeneringen met geloofssprongen”? “zijsprong redenering”?
Mannen, dat klinkt echt niet lekker. We hebben het toch niet over een obscure variant van één of andere schaakopening?
Mijn gevoel voor commercie zegt me dat ik het gewoon bij “leap-of-faith–redenering moet houden; dat klinkt gewoon het lekkerst of zoals de hippe mens tegenwoordig zegt “het vetst”!
I’m out,
LOGATES
Martijn zei
Woord op, Logates, mijn man.
Logica-lingo als taal van de straat? Daar ben ik helemaal mee naar beneden. Het is zwaar afkoelen geblazen als het je ding is LogiLingo een commercieel iets te maken. Als het volgen jouw vet bijdraagt aan het bevorderen van het logisch redeneren dan is dat koud.
Misschien kun je de titel van je blog aanpassen naar Blog ter promotie van het Logisch Redeneren?
Laturrrr,
Martijn